Oyuncu sanatçı mıdır?*

Resim
Prova sırasında bir oyuncu, yönetmene karakterinin sahnede dolaşmak yerine durmasını öneriyor. Yönetmen kabul edebilir, reddedebilir, başka bir çözüm bulabilir. Bu, karakterin duruma nasıl karşılık verdiğine ilişkin bir yorumdur; yalnızca nerede duracağıyla ilgili değildir. Peki oyuncunun sahneye ilişkin düşüncesi prova salonunda ne kadar ciddiye alınıyor? Aylar önce Karagöz ustası Cengiz Samsun, dramaturg Sinem Öztürk ve oyuncu Efsane Odağ Yıldız’la “Oyuncu sanatçı mıdır?” sorusunu konuşmuştuk. Elbette sanatçıdır. Ancak sanatçı olmakla kendi sanatının koşullarını belirleyebilmek aynı şey değil. Bir müzisyen repertuvarı seçmediği için sanatçılığını kaybetmez; oyuncu da yönetmenin kararına uymakla sanatçı olmaktan çıkmaz. Yine de bu kararların nasıl alındığı, yapabildiği işi etkiler. Oyunu yazar, yönetmen, oyuncular, tasarımcılar ve sahne emekçileri birlikte hazırlıyor; yaratıcı kararları ise aynı ölçüde paylaşmıyorlar. Üstelik oyun provalar bitince tamamlanmıyor. Her temsil, oyuncularl...

Yapay zekâ, şempanze, insan iletişimlerinin kökenleri ve dil*

Geçtiğimiz ay şöyle bir haber düşmüştü gündeme: “Facebook mühendisleri, üzerinde çalıştıkları yapay zekânın fişini çekti.” Olayı böyle duyunca sizin de gözünüzün önünde ister istemez bir Terminatör sahnesi canlanıvermedi mi? Haberin detaylarında birkaç yapay zekânın yeni bir dil icat ederek kendi aralarında konuşmaya başlamaları üzerine mühendislerin böyle bir karar aldıklarını okuyoruz. Bu da az şey değil. Yeni bir dil icat edebilmeleri bir yana, bu dili kullanarak arkamızdan bir şeyler çeviriyor gibi görünmeleri olaya ürkütücü bir bilimkurgu havası vermiyor mu?

Tabi ki benzer birçok olayda olduğu gibi bu olayın aslı da bize göründüğü gibi değil. Facebook’un üzerinde çalıştığı yapay zekâ, “chatbot” denen bir iletişim yazılımı. Şu birçok web sitesinin iletişim sayfasında karşımıza çıkan ve 7/24 asistanlık hizmeti veren yazılımcıklar. Hani “siz gerçek misiniz, gerçekseniz şunu bunu yazın bakalım” diye test ettiklerimizden. Bunun oldukça gelişmiş bir versiyonu IOS’un Siri’si. Tanıyoruz onu.

Peki, Facebook’un deneyi neydi? Şirket, iletişime girdiği kaynaklardan öğrenerek iletişim yeteneklerini geliştiren bir chatbot üzerinde çalışmakta uzun süredir. (Farklı kaynaklardan öğrenerek gelişen yapay zekâların en iyi örneklerinden biri ise yeni Google Translate.) Facebook mühendisleri, bu uğraşlarında belirli bir yol katettikten sonra, web’de iki chatbot karşılaştığında ne olacağını merak ediyor. İşte dananın kuyruğu da orada kopuyor.

İnsan İletişiminin Kökenleri
Michael Tomasello
Çeviri: G. Koca
Metis Yayıncılık, 2017

* Yıldız, T. (2017). Yapay zekâ, şempanze, insan iletişimlerinin kökenleri ve dil. Bilim ve Gelecek, 165, 90-91.
Ayrıca metiskitap.com'da yayınlanmıştır.

Devamı: [tam metin →] (.PDF)

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Psikolojiye giriş I* (Kitap)

“Lacrima:” Başkalarının zamanıyla kuşanmak*