Tiyatroyu sevmek mi, sahnede olmayı sevmek mi?*

Resim
Bir oyundan söz açıldığında ilk sorulan soru genellikle “Kim oynuyor?” oluyor. Afişlerde tanınmış oyuncuların yüzleri büyüdükçe oyunun metnine, yönetmenine, yaratıcı ekibine ve sahneleme anlayışına ayrılan alan daralıyor. Tiyatroya duyulan ilginin bu denli oyuncular etrafında dönmesi, sahneye adım atmak isteyenlerin sanatla kurduğu bağı da baştan şekillendiriyor. Tam bu noktada oyunculuk hevesine dair temel bir soru beliriyor: İnsan tiyatroyu sevdiği için mi sahneye çıkmak istiyor, yoksa sahnede olmayı sevdiği için mi tiyatroyu seçiyor? İyi bir oyuncu olmak isteyen birinin tanınmayı, beğenilmeyi ve emeğinin karşılığını alarak geçinmeyi arzulaması son derece doğal. Ancak sahnede kendine yer açma isteği ile tiyatro sanatına duyulan merak her zaman başa baş gitmiyor. Kendi rolüne saatlerce çalışan bir oyuncu, kendisinin yer almadığı oyunlarda neler denendiğini hiç merak etmeyebiliyor. Hatta yeni bir rol teklifi almadığı dönemlerde tiyatroyla kurduğu ilişki neredeyse tamamen kopabiliyor. T...
Yorum Gönder

Neolitik devrimin koşulları*

Yaklaşık 10 bin sene önce insanlık ani bir sıçrama geçirmiştir. Bilindik somut kanıtlar bunu kuşkuya yer bırakmayacak ölçüde doğrular. Beş bin sene önce yazının icadıyla (yani “tarih”in başlangıcıyla) bu somut kanıtlar iyice çarpıcı hale gelir. On bin sene önce Bereketli Hilal’de tarımın icat edilmesi sonucunda insan davranışlarının şimdiki şeklini aldığı düşünülür.

Sırasıyla: Tarımın başlaması, dolayısıyla toprağa bağlı yerleşik hayata adım atılması, bunun üzerine boş zamanın artmasıyla birlikte soyutlama becerilerinin gelişmesi, dinin ortaya çıkışı ve böylece hem materyal hem de ideolojik şartların oluşması sonucu şehirlerin doğuşu. Bu silsileye kimsenin pek bir itirazı olduğunu sanmam. Ama benim var!

Şimdi size anlatacağım hikaye, akademik çalışmalar ve yeni bulgulara dayanan bir bilimkurgu. Yani bilimde her zaman olduğu gibi tam anlamıyla kesin değil ama oldukça yeni, bugün için geçerli olan son bilgilerimizin genel bir tanıtımı ve yorumu buradan sonrası.

* Yıldız, T. (2015). Neolitik devrimin koşulları. Altüst, 14, 45-49.
Ayrıca Gazete Duvar'da yayınlanmıştır.

Devamı: [tam metin →] (.PDF)

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Psikolojiye giriş I* (Kitap)

Resim
Önsöz Bu kitap, modern psikolojinin temel kavramlarını ve yaklaşımlarını ele alarak, psikolojiye yeni adım atan öğrenciler ve konuyla ilgilenen tüm okuyucular için anlaşılır ve kapsamlı bir rehber sunmayı amaçlamaktadır. "Psikolojiye Giriş" adlı bu eser, psikoloji biliminin geniş yelpazesi içinde yer alan temel konuları özenle seçerek, okuyuculara hem teorik hem de pratik bilgilerle donanmış bir başlangıç noktası sunar. Kitabın içeriği, psikolojinin tarihsel gelişiminden başlayarak, insan davranışını ve zihinsel süreçleri inceleyen çeşitli psikolojik yaklaşımlara kadar geniş bir kapsamı içermektedir. Bilimsel yöntemler, bilişsel süreçler, öğrenme, algı, güdülenme, kişilik, gelişim ve ruh sağlığı gibi temel konular, sade ve anlaşılır bir dille ele alınmıştır. Her bölüm, öğrencilerin ve okuyucuların konuları doğru anlamalarını sağlayacak şekilde yapılandırılmış, aynı zamanda akademik olarak sağlam ve çağdaş temellere dayanan bilgilerle desteklenmiştir. Bu kitabı hazırlarken en ...
Cont./Devamı »

PISA sonuçlarının anlattığı Türkiye*

Resim
Eylül 2026’da açıklanan Uluslararası Öğrenci Değerlendirme Programı (PISA) 2025 sonuçları, Türkiye hakkında son yıllarda yerleşmiş bazı kabulleri yeniden düşünmeyi gerektiriyor. On beş yaşındaki öğrenciler matematikte 462 puanla 463 olan Ekonomik İşbirliği ve Kalkınma Örgütü (OECD) ortalamasına ulaştı; okumada 472 puanla 461’lik, fende 494 puanla 482’lik OECD ortalamasını geçti. Türkiye’nin puanı 2022’ye göre matematikte 8, okumada 16, fende 18 puan yükseldi. OECD de Türkiye’yi üç alanda birden ilerleme sağlayan az sayıdaki ülke ve ekonomi arasında gösteriyor. Bu tabloyu Avrupa Birliği (AB) ile yan yana okumak yararlı. Ancak AB’yi mutlak bir ölçü kabul ederek Türkiye’nin ona ne kadar yaklaştığını hesaplamak, güncel eğilimleri anlamaya yetmiyor. Avrupa, yüksek gelir düzeyi, güçlü kurumsal birikimi ve eğitimli nüfusuyla önemli avantajlara sahip. Buna karşılık düşük büyüme, yaşlanan nüfus, verimlilik kaybı, yüksek enerji maliyetleri ve siyasal parçalanma gibi baskılarla uğraşıyor. Türkiye...
Cont./Devamı »