“Kel Diva:” Absürt gündelik dilimize karışırken*

Oyun Atölyesi’nin Kel Diva yorumunu bu denli etkili kılan şey, metne tozlu bir avangard klasik muamelesi yapmaması. Oyun, absürdü tarihin sayfalarından çekip çıkarıyor ve doğrudan bugünün oturma odasına, tam da karşımıza yerleştiriyor. Daha doğrusu, o absürdün çoktan evimizin içine sızdığını yüzümüze vuruyor. Seyircinin sahnede atılan kahkahalarının ardında sırf komedi yok; konuşmanın çöküşünde kendi gündelik hayatından tanıdığı o tuhaf düzeni görmenin getirdiği bir kabullenme var. Sahnede insanlar durmadan konuşuyor ama birbirlerine bir türlü ulaşamıyorlar. Cevap veriyorlar ama dinlemiyorlar. Cümleler kuruluyor, sosyal ritim tıkır tıkır işliyor, nezaket kuralları harfiyen yerine getiriliyor fakat ortada zerre kadar temas yok. Söz var ama ilişki yok.

Bugünün dijital dünyasında bu tablo bize o kadar tanıdık ki… Gün boyunca mesajlar, bildirimler, emojiler, otomatik cevaplar ve hızla tüketilip atılan klişe cümlelerle kuşatılmış durumdayız. Görünüşte herkes birbirine bir tık mesafesinde, herkes “ulaşılabilir.” Ancak bu sürekli erişilebilirlik hali, nedense nadiren gerçek bir karşılaşmaya dönüşüyor. Hatta çoğu zaman, aramızdaki o gittikçe kalınlaşan iletişim perdesi ilişkinin ta kendisini engelliyor. Kel Diva, tam da bu noktadan bugünün damarına basıyor. Ionesco’nun yıllar önce kaleme aldığı “dil felaketini” alıyor; onu ekranların soğuk ışığıyla, dijital dünyanın parıltısıyla, o yapay temas hissiyle ve çağımızın o hiç susmayan, kesintisiz gevezeliğiyle yeniden yankılandırıyor.

Tabii burada yönetmenin alması gereken ince bir risk var. Absürt bir metne bu kadar güncel bir kılıf giydirdiğinizde, oyunun o alametifarikası olan tekinsiz ve açıklanamaz doğasını kolayca zedeleyebilirsiniz. Seyirciye parmak sallayarak, “Bakın, bu oyun aslında sosyal medya, algoritmalar ve dijital yabancılaşma hakkında” derseniz, absürdün o ürkütücü uçsuz bucaksızlığı daracık bir mesaja hapsolur. Oyun Atölyesi, bu tehlikeyi büyük bir ustalıkla aşıyor. Dijital atmosfer, metni açıklayıp tüketmek yerine ona yeni bir nefes alanı açıyor. Sahnedeki görsel düzen, yapay ışık oyunları ve ekran aksesuarları bize ne düşünmemiz gerektiğini dikte etmiyor. Sadece şunu sezdiriyor: Ionesco’nun o tuhaf dünyası, artık bize o kadar da uzak değil.

Devamı: [tam metin →]
* Yıldız, T. (2026). “Kel Diva:” Absürt gündelik dilimize karışırken. Tiyatro Tiyatro Dergisi. https://tiyatrodergisi.com.tr/kel-diva-absurt-gundelik-dilimize-karisirken/ (Erişim tarihi: 24 Mayıs 2026)

Yorumlar

Yorum Gönder

Bu blogdaki popüler yayınlar

Dikkat ya da irade krizi - Odaklanmanın ötesinde: Ortak dikkatin çöküşü ve yeniden inşası* (Kitap)

Resim
Eliniz sürekli telefona gidiyor, bir sayfayı bitirmekte zorlanıyor, sevdiklerinizin gözlerinin içine bakarken bile zihninizin başka diyarlara sürüklendiğini mi hissediyorsunuz? Bu deneyim sandığınız kadar kişisel değil. Yalnız değilsiniz. Mesele de çoğu zaman “iradesiz” olmanız değil. Bugün dikkat dağınıklığı çoğu kez bireysel bir eksiklik gibi anlatılıyor. Oysa sorun, kişinin zayıflığıyla açıklanamayacak kadar derin ve yaygın. İnsan zihni, onu taşıyan ilişkiler ve ortak anlam alanları zayıfladıkça savrulur. Ekranlar bu savrulmayı hızlandırır ama kırılma çok daha derinlerde başlar. Dikkat, insanın tek başına güçlendirebileceği bir beceriden ziyade insanlarla, mekânlarla ve dünyayla kurulan canlı bir ilişkidir. Bir bebeğin annesinin parmağının ucunu izleyip bir nesneye yönelmesi, insan olmanın ilk eşiklerinden biridir. O anda iki zihin aynı dünyada buluşur. Dikkat tam da burada doğar. Dikkat ya da İrade Krizi, işte bebeğin annesinin işaretini takip ettiği o ilk andan yola çıkarak dikkat...
Cont./Devamı »

Karanlıkta şekil arayan zihin: Komplo teorilerinin insani ve toplumsal kökleri*

Resim
Gece yarısı telefona gömülmüş birini düşünün. Ekranda hızla akan videolar, kırpılmış konuşmalar, birbirine eklenmiş fotoğraflar, “asıl gerçeği size söylemiyorlar” diye başlayan cümleler. O kişi çoğu zaman bir budala değildir; hatta çoğu zaman fazlasıyla uyanıktır. Bir şeylerin tutmadığını, resmi açıklamaların eksik kaldığını, iktidarın dilinde boşluklar dolaştığını sezmiştir. İçini kemiren duygu budur: Ortada bir sis vardır ve bu sis kendi kendine oluşmamıştır. Komplo teorileri tam da bu sisin içinde doğar. İnsan zihninin örüntü arama iştahı, tarih boyunca birikmiş güvensizlik deneyimi, siyasal kapalı devreler ve eşitsiz bilgi akışı burada birbirine değip kısa devre yapmaya başlar. Komplo teorilerini anlamak için önce onları alaya almanın verdiği kolay hazdan vazgeçmek gerekir. Çünkü bu teoriler, bir yanılgı biçimi olsalar bile, çoğu zaman gerçek bir yaradan sızarlar. İnsanlar durup dururken gizli planlara inanmaz. Dünyayı bütünüyle rastlantıya teslim etmek de kolay bir iş değildir. He...
Cont./Devamı »