Oyuncu sanatçı mıdır?*

Resim
Prova sırasında bir oyuncu, yönetmene karakterinin sahnede dolaşmak yerine durmasını öneriyor. Yönetmen kabul edebilir, reddedebilir, başka bir çözüm bulabilir. Bu, karakterin duruma nasıl karşılık verdiğine ilişkin bir yorumdur; yalnızca nerede duracağıyla ilgili değildir. Peki oyuncunun sahneye ilişkin düşüncesi prova salonunda ne kadar ciddiye alınıyor? Aylar önce Karagöz ustası Cengiz Samsun, dramaturg Sinem Öztürk ve oyuncu Efsane Odağ Yıldız’la “Oyuncu sanatçı mıdır?” sorusunu konuşmuştuk. Elbette sanatçıdır. Ancak sanatçı olmakla kendi sanatının koşullarını belirleyebilmek aynı şey değil. Bir müzisyen repertuvarı seçmediği için sanatçılığını kaybetmez; oyuncu da yönetmenin kararına uymakla sanatçı olmaktan çıkmaz. Yine de bu kararların nasıl alındığı, yapabildiği işi etkiler. Oyunu yazar, yönetmen, oyuncular, tasarımcılar ve sahne emekçileri birlikte hazırlıyor; yaratıcı kararları ise aynı ölçüde paylaşmıyorlar. Üstelik oyun provalar bitince tamamlanmıyor. Her temsil, oyuncularl...

İnsana ne açıdan bakmalı?*

Bir karıncayı mikroskop altında incelerseniz, bir karıncanın ne olduğu hakkında birçok şey söyleyebilirsiniz. Fakat aslında karınca olmanın ne olduğunu halen açıklamış olmazsınız. Bana göre, bu, sadece bir karınca sürüsünü ve bu sürünün diğer birçok şeyle bağlantısını incelediğinizde mümkün olabilir. Çünkü, bir süredir “süper-organizma” olarak düşünülen karınca sürüleri, karınca olmaya anlamını veren şeyin ta kendisidir. Eğer öyleyse, bir insan olmayı açıklama hakkında ne düşünebiliriz?

Güncel gelişimsel ve karşılaştırmalı psikoloji, primatoloji ve antropoloji bulguları, “insan” kavramının köktenci bir şekilde “etkileşimsel” anlaşılması gerektiğini ortaya koyarak “bireysel”ci açıklamaları ciddi şekilde zorlamaktadırlar. Bu yeni bulgular ve tartışmalar, yüksek düzeyde zihinsel süreçleri ortaklaşa sürdürebilen (kafa kafaya verebilen) bir “grup” yaşantısının insan açısından vazgeçilmez olduğunu düşündürmektedir.

* Yıldız, T. (2012). İnsana ne açıdan bakmalı? Altüst, 8, 37-38.

Devamı: [tam metin →] (.PDF)

Yorumlar

Bu blogdaki popüler yayınlar

Psikolojiye giriş I* (Kitap)

“Lacrima:” Başkalarının zamanıyla kuşanmak*