Kemal Tahir’in Bir Mülkiyet Kalesi romanında aile sistemi, tarihsel zaman ve çocukluğun inşası: Mülkiyet, baba otoritesi ve gelişimsel kırılganlık*
Kemal Tahir’in Bir Mülkiyet Kalesi Romanında Aile Sistemi, Tarihsel Zaman ve Çocukluğun İnşası: Mülkiyet, Baba Otoritesi ve Gelişimsel Kırılganlık
Öz
Bu makale, Kemal Tahir’in Bir Mülkiyet Kalesi romanını gelişimsel psikoloji, aile sistemleri teorisi, bioekolojik yaklaşım ve anlatı psikolojisi çerçevesinde okumaktadır. Temel iddia, romanda mülkiyetin ekonomik bir nesnenin sınırlarını aşarak aile kaygısını düzenleyen, baba otoritesini örgütleyen, sınıfsal haysiyeti savunan ve tarihsel kırılma koşullarında çocukluğu biçimlendiren sembolik-ilişkisel bir mekanizma olarak işlediğidir. Mahir Efendi, Canseza, Murat ve Cemal’den oluşan aile, Osmanlı çözülüşü, savaş, işgal, hukuki belirsizlik, himaye ilişkileri, sınıfsal kırılganlık ve erken Cumhuriyet dönüşümünün basınçları altında yaşayan bir duygusal sistem olarak ele alınmaktadır. Çalışma, teori güdümlü nitel vaka analizini, yorumlayıcı yakın okumayı, anlatı psikolojisini, fenomenolojik duyarlılığı ve refleksif tematik analizi bir araya getirir. Analiz, mülkiyetin ruhsal ve ahlaki dayanak işlevini, ev/kale imgesinin güvenlik paradoksunu, Mahir Efendi’nin kırılgan baba otoritesini, Canseza’nın görünmez duygu emeğini, Murat ile Cemal’in farklı çocukluk konumlarını, hane içinde kurulan politik-ahlaki kavramları, zanaat, oyun, mizah ve ikincil figürlerin dayanıklılıktaki rolünü ve yangının aile mitini çözen işlevini tartışır. Makale, Kemal Tahir’in toplumsal gerçekçiliğini aile hayatının mikropolitiği içinden yeniden okumayı önerir.
Anahtar Kelimeler: Kemal Tahir, Bir Mülkiyet Kalesi, aile sistemleri teorisi, bioekolojik model, tarihsel travma ve ebeveynlik, ebeveynleşme, anlatı psikolojisi, dayanıklılık.
The Family System, Historical Time, and Construction of Childhood in Kemal Tahir’s Bir Mülkiyet Kalesi: Property, Paternal Authority, and Developmental Vulnerability
Abstract
This article offers a developmental and family-systems reading of Kemal Tahir’s Bir Mülkiyet Kalesi (A Fortress of Property) arguing property in the novel to exceed its economic meaning and work as a symbolic-relational mechanism that regulates family anxiety, organizes paternal authority, defends class dignity, and shapes childhood under historical rupture. The household formed of Mahir Efendi, Canseza, Murat, and Cemal is read as a living emotional system exposed to the late Ottoman dissolution, war, occupation, legal uncertainty, patronage, class vulnerability, and the early Republican transition. Methodologically, the article combines theory-driven qualitative case analysis, interpretive close reading, narrative psychology, phenomenological sensitivity, and reflexive thematic analysis. The analysis discusses property as a psychic and moral anchor; the house/fortress image as a security paradox; Mahir Efendi’s fragile paternal authority; Canseza’s invisible emotional labor; Murat and Cemal’s differentiated childhood positions; the formation of political and moral concepts in the household; the role of craft, play, humor, and secondary figures in resilience; and the fire as the collapse of the family myth. The article reads Kemal Tahir’s social realism through the micropolitics of family life, where property, care, debt, dignity, gender, and childhood become tightly entangled.
Keywords: Kemal Tahir, Bir Mülkiyet Kalesi, family systems theory, bioecological model, historical trauma and parenting, parentification, narrative psychology, resilience
* Yıldız, T. (2026). Kemal Tahir’in Bir Mülkiyet Kalesi romanında aile sistemi, tarihsel zaman ve çocukluğun inşası: Mülkiyet, baba otoritesi ve gelişimsel kırılganlık. Kemal Tahir Çalışmaları, 1,
237–262. https://doi.org/10.65552/ktc.2026.1.2.001
Devamı: [tam metin →] (.PDF)
Yorumlar